In de vroege dagen van mei, wanneer de ochtendlucht boven Drenthe nog dun is, verdween er iets dat niet alleen geld is. Een 79-jarige man uit Assen—iemand met een vaste route naar de bakker, met een portemonnee die naar leer en jaren ruikt—zag zijn vertrouwen uit zijn vingers glijden. Meer dan 100.000 euro, opgelost via digitale sluipwegen, uit een pas die ooit gewoon in zijn jaszak lag. In Emmen en Klazienaveen werd er gepind met wat niet toebehoorde aan de hand die tikte. Een scherm lichtte op, een bonnetje ritselde, en ergens bleef een hartslag hangen in een zinloze vraag: hoe kon dit gebeuren?
De stilte na de pieptoon
Hij is geen verhaal, deze man; hij is een straat die je herkent, een knikje bij de bushalte. Maar oplichting neemt het gewone en knijpt het uit tot er niets dan schrik overblijft. Je hoort de pieptoon van de automaat, je ruikt de koude nacht, je ziet velden cijfers oplichten als insecten in het donker. Ergens buigt iemand zich voorover, een capuchon als gordijn, en het licht van de geldautomaat valt op de knokkels van een hand die niet trilt. De camera ziet, maar kent niet. De stad slaat het op als ruis die weigert te verdwijnen.
Tussen Emmen en Klazienaveen
Emmen en Klazienaveen, plaatsen die naar gepruttel van koffie en naar regen op baksteen ruiken, zagen het gebeuren. Begin mei, zegt men, toen de dagen langer werden en het denken kort. De automaat spuugde biljetten als visjes die naar licht zwemmen; de bonnen vouwden zich tot stille bekentenissen. En toch, achter elk getal zit een mens. Iemand die spaarde voor een kleindochter, voor een stoel die niet kraakt, voor een reis die nooit geboekt is. De route van het geld tekent een spoor, maar het is het spoor van gemis dat we volgen.
Wat we elkaar verschuldigd zijn
Misschien herken je iets, een houding, een ritme, een manier van staan voor een automaat die overal en nergens is. Als je meer weet, laat het dan weten—niet uit wraak, maar uit zorg. Waakzaamheid is geen wantrouwen; het is een zachte hand op de schouder van de buurt. Bel je vader vanavond, of de buurvrouw die altijd te veel brood koopt. Vraag naar pincodeverhalen, naar vreemde telefoontjes, naar brieven die te vriendelijk klinken. Tegenover de snelheid van verlies staat onze traagheid om te zien. Laten we leren kijken, en het licht niet alleen aan laten voor de nacht, maar voor elkaar.
